Onthullingen koningsbiografieen

Biografieen eerste drie Nederlandse koningen in ontvangst genomen door Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander

Amsterdam, 29 november 2013. Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander heeft vrijdagmiddag in De Nieuwe Kerk te Amsterdam de biografieen van de Nederlandse koningen Willem I, Willem II en Willem III in ontvangst genomen. De biografieen bieden, naast tal van tot nu toe onbekende feiten over de levens van de eerste drie Oranjevorsten, ook nieuwe inzichten in de ontwikkeling van het constitutionele koningschap in Nederland. De auteurs, Jeroen Koch (Willem I), Jeroen van Zanten (Willem II) en Dik van der Meulen (Willem III) kregen toegang tot de archieven van de drie Oranjevorsten in het Koninklijk Huisarchief.


De biografieen kwamen tot stand dankzij een initiatief van het Prins Bernhard Cultuurfonds, de Universiteit Utrecht en Uitgeverij Boom. Het Cultuurfonds financierde het vierjarig onderzoek dat werd uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de Universiteit Utrecht, met medewerking van de Universiteit van Amsterdam.

Dit zijn de eerste volledige wetenschappelijke biografieen van de drie negentiende-eeuwse Oranjekoningen. Anders dan in de bestaande levensbeschrijvingen van koning Willem I zijn nu ook de eerste 41 jaren van zijn leven, de periode tot 1813, uitvoerig behandeld. Voor de biografie van koning Willem II is gebruik gemaakt van een groot aantal nieuwe bronnen uit binnen- en buitenland, onder andere uit Weimar, Oxford, Moskou en Sint-Petersburg. Het leven van koning Willem III is met de nieuwe biografie voor het eerst serieus onderzocht; nooit eerder was zijn archief volledig toegankelijk voor historisch onderzoek.

Enkele onthullingen koning Willem I

  • Willem Frederik, zoals Willem I tot 1815 heette, schoot als militair tekort. Na de nederlaag van Pruisen in 1806 moest hij voor de krijgsraad verschijnen.
  • Willem Frederik had een buitenechtelijke affaire met gravin Julie von der Goltz, een hofdame van de koningin. Uit deze verhouding werden tussen 1807 en 1812 vier kinderen geboren.
  • Willem I wilde alle kerken, protestants en katholiek, verenigen in een verlichte nationale landskerk onder zijn eigen leiding. Het liefst schafte hij de roomse godsdienst af, precies zoals Willem de Zwijger volgens hem had gewild. Ter bevordering van de vrede stelde Willem I in 1827 voor in heel Europa landskerken in te richten; hun permanente vergadering moest worden voorgezeten door de paus. Het plan bleef geheim.
  • Willem I had onmiskenbare economische verdiensten: hij richtte financiele instellingen op en verbeterde wegen en kanalen. Maar zijn politiek kende ook schaduwzijden. De vorst verspeelde de Zuidelijke Nederlanden door zijn rigide taal-, pers- en kerkpolitiek, en tien jaren van mobilisatie tegen het onafhankelijke Belgie stortten Nederland in een financieel bankroet.

     Enkele onthullingen koning Willem II
  • Anders dan zijn vader was Willem II een gedreven militair. Tijdens vele veldslagen, eerst in Spanje (1811-1813) en later in de Zuidelijke Nederlanden (1815), vocht hij in de voorste linies tegen Napoleon. Achteraf gezien is het een wonder dat hij alleen bij Waterloo (1815) gewond is geraakt.
  • Om de Oranjedynastie van de ondergang te redden probeerden de Oranjes vanaf 1809 prins Willem te laten trouwen met prinses Charlotte, de Engelse troonopvolgster. Het mislukken van de verbintenis was niet Willems schuld. Charlotte gebruikte hem in de vete met haar vader en de Engelse politiek raakte verdeeld over wat vanaf 1813 een huwelijk tussen twee troonopvolgers was geworden. Leopold, vanaf 1816 de echtgenoot van Charlotte en de latere koning der Belgen, speelde in de affaire geen rol.
  • Prins Willem heeft na 1815 bij herhaling geprobeerd de Franse Bourbonkoning Lodewijk XVIII van de troon te stoten. In 1830 kreeg hij van de gematigde Zuid-Nederlandse opstandelingen de Belgische troon aangeboden; hij weigerde.
  • Willem II is niet in 24 uur van 'zeer conservatief zeer liberaal' geworden. In zijn hart was hij eigenlijk altijd al liberaal. In 1848 stemde hij uit overtuiging in met de grondwetsherziening.
  • Die grondwetsherziening werd hem echter ook afgedwongen: door revoluties elders in Europa, maar vooral ook door een kleine groep radicale journalisten en politici die op de hoogte waren van zijn biseksuele geaardheid. Ze dreigden met openbaarmaking als hij niet bereid was tot vergaande politieke concessies. Mede onder druk van deze chantage van 'smeerlappen en intriganten', zoals een minister hen noemde, stemde Willem II in met de grondwetsherziening van 1848.


Enkele onthullingen koning Willem III

 

  • Willem III, die de bijnaam 'Koning Gorilla' verwierf, was inderdaad grillig en onvoorspelbaar. Zijn wispelturigheid kwam al vroeg tot uiting. De rapporten van zijn opvoeders en onderwijzers bevatten gedetailleerde beschrijvingen van zijn gedrag. Toch kon hij verrassend goedhartig en meelevend zijn.
  • In 1848 wilde Willem III, op dat moment nog prins van Oranje, afzien van de Nederlandse troon, niet alleen uit onvrede met de grondwetsherziening, maar ook omdat hij zich met een maitresse wilde vestigen op het Franse platteland.
  • Hoewel Willem III zich na het betrekkelijk onverwachte overlijden van zijn vader met tegenzin liet inhuldigen, bleek hij een geengageerde koning. Gedurende de eerste twintig jaar van zijn regering bemoeide hij zich intensief met de kabinetsformaties en -ontbindingen en met het beleid op uiteenlopende terreinen.
  • In zijn latere regeringsjaren was zijn politieke invloed groter dan tot dusver werd gedacht. Kort voor zijn overlijden in 1890 schrapte hij passages over een nieuwe grondwetswijziging uit de troonrede; de herziening zelf wist hij te vertragen.
  • Hoewel nog wel eens anders wordt gesuggereerd, is er geen twijfel over mogelijk dat Willem III de vader was van koningin Wilhelmina.


Over het Prins Bernhard Cultuurfonds

Het Prins Bernhard Cultuurfonds stimuleert cultuur en natuurbehoud in Nederland - op grote en op kleine schaal. Bijzondere initiatieven, bevlogenheid en talent moedigt het fonds aan met financiele bijdragen, opdrachten, prijzen en beurzen. Door actieve fondsenwerving en inkomsten uit loterijen kan het fonds jaarlijks ruim 3.500 projecten en personen ondersteunen. Het Cultuurfonds is actief als intermediair voor het mecenaat en beheert CultuurFondsen op Naam voor particulieren, stichtingen en bedrijven die cultuur een warm hart toedragen.

Contact
Voor een recensie-exemplaar van de biografieen, afspraken voor een interview met of een lezing door de auteurs kunt u contact opnemen: Yvette Hoogerwerf, (020) 520 6130 of 06 1501 15 82 of y.hoogerwerf@cultuurfonds.nl

 

Delen:
Projecten

Laat je inspireren

Bekijk alle projecten
Voorstelling Hendrik IV

Ongeschikt voor kinderen

‘Hendrik IV - Ongeschikt voor kinderen’ is een onconventionele voorstelling waarin kinderen ongezouten hun mening mogen geven. Door STIP theaterproducties, Bekijk project
Gelderland

Takkenweken

Educatie project Gelderland Bekijk project
Door buurtbewoners van het Vonderkwartier

Carmina Burana

Samenkomen met de buurt door middel van cultuur. Bewoners van het Vonderkwartier in Eindhoven leven samen toe naar een voorstelling van muziekstuk de Carmina Bekijk project
70 jaar

HIT Haarlem

HIT is het Haarlems podium voor jong talent. Elk jaar krijgen middelbare scholieren de kans om hun talenten te presenteren op professionele podia in de stad. Bekijk project

Ontvang het laatste nieuws